Uluslararası Enerji Ajansı yayımladığı son raporda, küresel dizel piyasasındaki arz yetersizliğinin ve yüksek marjların 2027 yılına kadar piyasalar üzerinde baskı oluşturmayı sürdüreceğini duyurdu. Sanayi ve lojistik maliyetlerini doğrudan tetikleyen bu tablo karşısında, rafineri kesintileri ve azalan stratejik stoklar küresel çapta enflasyonist riskleri ve makroekonomik belirsizlikleri tırmandırıyor.
Piyasa göstergeleri tarafında dizel rafinaj marjı, eylül döneminde varil başına takriben 95 dolar seviyesini görerek tarihi zirvesine ulaştı. Reuters kaynaklı verilere göre, İran savaşı eksenindeki askeri operasyonların rafineri kapasitesi ve ham petrol işleme tesisleri üzerinde yarattığı aksamalar maliyet artışında kritik rol oynadı. Aynı dönemde Rusya ve Orta Doğu menşeli kombine dizel ihracatının günlük bazda 1,3 milyon varil gerilemesi, likidite darlığını kuvvetlendirdi.
Stratejik Rezerv Hamlesi ve Makroekonomik Göstergeler
Gelişmiş ekonomilere politika danışmanlığı yürüten IEA, fiyat oynaklığını dizginlemek hedefiyle atılan adımı şu sözlerle aktardı:
fiyatları kontrol altına almak amacıyla stratejik rezervlerden 100 milyon varil petrol ve dizelin piyasaya sunulması için üye ülkelerin koordinasyon içinde çalıştığını bildirdi
Dizelin tarım, lojistik ve imalat sanayiindeki geniş girdi payı, enerji fiyatlarındaki artışın genel ekonomik denge üzerindeki baskısını artırıyor. Ajans, söz konusu maliyet artışının temel göstergeler üzerindeki tesirine ilişkin net bir çerçeve çizdi:
rekor seviyelere çıkan dizel fiyatlarının mal maliyetlerini yükselterek reel gelirleri, ekonomik faaliyetleri ve enflasyonu olumsuz etkilediğini belirtti
Projeksiyonlara göre dünya genelinde petrol talebinin 2026 senesinde günlük 2,6 milyon varil daralması öngörülürken, bu çekilmenin yaklaşık yüzde 25’lik kısmının dizel kaynaklı olacağı hesaplanıyor. Arz cephesinde ise 2026’daki 5,8 milyon varillik günlük gerilemenin ardından, üretimin 2027’de günlük 7,7 milyon varil artarak piyasayı yeniden arz fazlasına taşıması bekleniyor. Ajans, yıl sonuna doğru rafinerilerde öngörülen canlanmanın mevcut açığı kapatmaya yetmeyeceğini ifade ediyor.
