İran’da üst mahkeme, zorunlu başörtüsü takmadan internette canlı konser veren 29 yaşındaki müzisyen Parastoo Ahmadi ile sekiz kişilik ekibine verilen 74’er kırbaç cezasını duruşma düzenlemeden kesinleştirdi. Sanatçının avukatları, temyiz itirazının doğrudan reddedildiğini ve çalışma ile yurt dışı yasaklarını da içeren yaptırımların yürürlüğe girdiğini kamuoyuna bildirdi.
Aralık 2024 tarihinde YouTube üzerinden yayınlanan konserde kolsuz kıyafet tercih eden Ahmadi, kadınların kamusal alanda müzik icra etmesini yasaklayan ve katı örtünme zorunluluğu getiren yasal kuralları çiğnemekle itham edilmişti. Milyonlarca kullanıcı tarafından izlenen performansın ardından başlatılan adli soruşturma, Haziran ayında Kum kentindeki ceza mahkemesinde sonuçlandı. Yargılama neticesinde Ahmadi ile orkestra ve yapım ekibinden sekiz kişi, kamu ahlakını zedelemek suçlamasıyla 74’er kırbaç cezasının yanı sıra iki yıl yurt dışına çıkış yasağı ve iki yıl görsel-işitsel faaliyetten men cezasına çarptırıldı.
Cuma günü temyiz başvurusunun duruşma yapılmaksızın geri çevrildiğini duyuran savunma makamı karara tepki gösterdi. BBC’ye konuşan avukatlardan biri süreci şöyle aktardı:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Aynı avukat açıklamasını şu sözlerle sürdürdü:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Yargı kararı sanat camiası ve insan hakları kuruluşlarının tepkisini çekti. Yurt dışında yaşayan şarkıcı Googoosh, sosyal medya hesabından karara ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise “Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
diyerek tepkisini dile getirdi. Uygulamayı kınayan Uluslararası Af Örgütü, “Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
vurguladı.
Benzer bir ceza Ocak 2024’te Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati’ye de uygulanmış, sosyal medyada paylaştığı başörtüsüz fotoğraf nedeniyle Heshmati 74 kırbaç cezasına çarptırılmıştı. Kürt hakları örgütü Hengaw, infaz sırasında Heshmati’nin zorla başının örtüldüğünü ve vücudunun çeşitli yerlerine kırbaç vurulduğunu aktarmıştı.
Ülkede 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin kıyafet kuralları gerekçesiyle gözaltına alınmasının ardından hayatını kaybetmesiyle başlayan protestolardan bu yana kadınlar örtünme zorunluluğuna karşı tavır almayı sürdürüyor. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel ise denetimlere ilişkin değerlendirmesinde, ABD ve İsrail ile yaşanan gerilim nedeniyle yetkililerin “şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını”
belirtti.
